Genel Bilgiler

Zirkonyum, titanyuma benzeyen, korozyona karşı çok dirençli, gri-beyaz bir geçiş metalidir. Atom numarası 40'tır. Doğada serbest halde bulunmaz, başlıca kaynağı zirkon mineralidir.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 1855°C
• Kaynama Noktası: 4409°C
• Yoğunluk: 6.52 g/cm³
• Yapısı: Hekzagonal sıkı paket
• Renk: Gri-beyaz, parlak

Kimyasal Özellikleri

• Korozyona karşı olağanüstü dirençlidir (asitler, alkaliler ve deniz suyu)
• Hafniyum ile kimyasal olarak neredeyse aynıdır, ayrıştırılmaları zordur
• Toz hali havada kendiliğinden tutuşabilir (piroforik)
• +4 yükseltgenme basamağında kararlı bileşikler oluşturur

Kullanım Alanları

• Nükleer Enerji: Nötronları soğurmadığı için nükleer yakıt çubuklarının kaplamasında (%90 kullanımı buradadır)
• Mücevher: Kübik zirkonya (ZrO₂) elmas taklidi olarak
• Dişçilik: Zirkonyum diş kaplamaları ve implantlarda
• Endüstri: Kimyasal boru hatlarında ve vanalarda (korozyon direnci için)
• Seramik: Bıçak ve makas yapımında

İlginç Bilgiler

• Zirkonyum adı Farsça "altın rengi" anlamına gelen "zargun"dan gelir
• Nükleer reaktörlerde kullanılabilmesi için, doğada yapışık ikizi olan Hafniyumdan tamamen arındırılması gerekir
• Zirkon kristalleri, dünyanın en eski mineralleridir (4.4 milyar yıl) ve jeolojik tarihlemeyi sağlar
• İnsan vücuduyla biyolojik uyumu titanyum kadar iyidir

Tarihçesi

Zirkonyum minerali antik çağlardan beri bilinmekteydi. Element olarak 1789 yılında Martin Heinrich Klaproth tarafından keşfedildi. Saf metal olarak izolasyonu ise 1824 yılında Jöns Jacob Berzelius tarafından başarıldı.

Bileşikleri

• ZrO₂: Zirkonyum dioksit (Zirkonya - Seramik ve mücevher)
• ZrSiO₄: Zirkon (Doğal mineral)
• ZrCl₄: Zirkonyum klorür