Genel Bilgiler
Neodimyum, lantanitler grubuna ait yumuşak, gümüşi parlak bir metaldir. En önemli kullanım alanı, demir ve bor ile oluşturduğu süper güçlü kalıcı mıknatıslardır. Bu mıknatıslar modern teknolojinin (sabit diskler, hoparlörler, elektrikli motorlar) vazgeçilmezidir.
Fiziksel Özellikleri
- Hal: Katı (oda sıcaklığında)
- Erime Noktası: 1024°C
- Kaynama Noktası: 3074°C
- Yoğunluk: 7.01 g/cm³
- Yapısı: Çift hekzagonal sıkı paket
- Renk: Gümüşi beyaz (havada oksitlenir)
Kimyasal Özellikleri
- Hava ile temasında hızla oksitlenerek pembe-mor bir tabaka oluşturur
- Sıcak su ile hızlı reaksiyona girer
- Bileşikleri genellikle kırmızımsı-mor veya pembe renklidir (ışığa göre değişebilir)
- Asitlerde kolayca çözünür
Kullanım Alanları
- Mıknatıslar: NdFeB (Neodimyum-Demir-Bor) mıknatısları, bilinen en güçlü kalıcı mıknatıslardır (Kulaklıklar, elektrikli araba motorları, rüzgar türbinleri)
- Lazerler: Nd:YAG lazerleri (Göz ameliyatları, kozmetik tedaviler, metal kesimi)
- Cam: Kaynakçı gözlüklerinde ışığı filtrelemek ve cama eflatun/mor renk vermek için
- Kozmetik: Emaye ve seramiklerde renklendirici olarak
İlginç Bilgiler
- Adı Yunanca "neos" (yeni) ve "didymos" (ikiz) kelimelerinden gelir ("Yeni ikiz")
- Küçük bir neodimyum mıknatıs parçası bile kendi ağırlığının binlerce katını kaldırabilir
- İki büyük neodimyum mıknatıs birbirine yaklaşırsa o kadar hızlı çarpışırlar ki parçalanabilirler ve parmakları sıkıştırırlarsa kemikleri kırabilirler
Tarihçesi
1885 yılında Avusturyalı kimyager Carl Auer von Welsbach tarafından Viyana'da keşfedilmiştir. Didimyum maddesini ayrıştırarak praseodim ile birlikte neodimyumu bulmuştur. Saf metalik formu ancak 1925 yılında elde edilebilmiştir.
Bileşikleri
- Nd₂Fe₁₄B: Neodimyum mıknatıs alaşımı
- Nd₂O₃: Neodimyum oksit (Cam renklendirici)