Genel Bilgiler

İridyum, platin grubuna ait, çok sert, kırılgan ve gümüşi beyaz bir metaldir. Bilinen metaller arasında korozyona en dayanıklı olanıdır. Dünyada çok nadir bulunur ancak meteorlarda bol miktarda vardır.

Fiziksel Özellikleri

• Hal: Katı (oda sıcaklığında)
• Erime Noktası: 2446°C
• Kaynama Noktası: 4428°C
• Yoğunluk: 22.56 g/cm³ (Osmiyumdan sonra ikinci en yoğun)
• Yapısı: Yüzey merkezli kübik
• Renk: Gümüşi beyaz

Kimyasal Özellikleri

• Korozyona karşı en dirençli metaldir; 2000°C'nin altında hiçbir asit veya kral suyu ona etki edemez
• Sadece erimiş tuzlarda (örn. sodyum siyanür) çözünebilir
• Tuzları çok canlı ve çeşitli renklere (koyu kırmızı, yeşil, mor) sahiptir

Kullanım Alanları

• Bujiler: Uzun ömürlü ve yüksek performanslı araç bujilerinde
• Standartlar: Uluslararası Kilogram ve Metre prototipleri, korozyona uğramaması için %90 platin - %10 iridyum alaşımından yapılmıştır
• Potalar: Çok yüksek sıcaklıklarda eriyen malzemeleri tutmak için
• Havacılık: Uzay araçlarının motor parçalarında

İlginç Bilgiler

• Adı, tuzlarının rengarenk olması nedeniyle Yunan gökkuşağı tanrıçası "Iris"ten gelir
• Dünyadaki iridyum katmanı (K-T sınırı), 66 milyon yıl önce dinozorları yok eden dev asteroidin kanıtı olarak kabul edilir çünkü asteroitler iridyum bakımından zengindir
• Yıllık üretimi sadece 3 ton civarındadır (altından çok daha az)

Tarihçesi

1803 yılında Smithson Tennant tarafından Londra'da keşfedilmiştir. Platinin çözünmeyen kalıntılarından hem osmiyumu hem de iridyumu ayırmıştır.

Bileşikleri

• IrCl₃: İridyum klorür
• IrO₂: İridyum dioksit (Elektrot kaplaması)