Alkali metaller, periyodik tablonun 1A grubunda yer alan (Hidrojen hariç) lityum, sodyum, potasyum, rubidyum, sezyum ve fransiyum elementleridir. İsimleri, suyla tepkimeleri sonucu bazik (alkali) çözeltiler oluşturmalarından gelir.
Genel Özellikleri:
• Çok aktiftirler, doğada saf halde bulunmazlar.
• Suyla şiddetli tepkime verirler.
• Bıçakla kesilebilecek kadar yumuşaktırlar.
• Hava ile temas ettiklerinde hızla oksitlenirler (kararırlar).
Doğada asla saf halde bulunmazlar. Su ve hava ile anında tepkimeye girerler.
Çoğu peynir gibi bıçakla kesilebilir. Yüzeyleri parlaktır ama hemen matlaşır.
Lityum, Sodyum ve Potasyum sudan daha hafiftir ve su üzerinde yüzerler.
Alkali metaller grubunda (1A), periyodik tablonun yukarısından aşağısına inildikçe (Lityum'dan Fransiyum'a) belirli özellikler düzenli olarak değişir. Bu "periyodik eğilimler" kimyada çok önemlidir.
| Özellik | Değişim Yönü ↓ | Açıklama |
|---|---|---|
| Atom Çapı | Artar | Elektron katman sayısı arttığı için atom büyür. |
| Reaktivite | Artar | Elektronu vermek kolaylaşır. Sezyum en şiddetli tepkimeyi verir. |
| Erime Noktası | Azalır | Lityum 180°C'de erirken, Sezyum 28°C'de (elinizde) erir. |
| Sertlik | Azalır | Atomlar arası bağlar zayıflar, metaller daha yumuşak hale gelir. |
Alkali metaller yakıldığında karakteristik renkler verirler. Bu özellik havai fişeklerde kullanılır.